Aile İçi Şiddet ve Uzaklaştırma Kararında Haklarınızı Öğrenin

Aile içi şiddete maruz kalmak korkutucudur, ama kanun hızlı ve etkili bir koruma sağlar. 6284 sayılı Kanun, şiddet uygulayan kişiyi evden uzaklaştırma imkanı tanır ve bu karar için mahkeme sürecinin sonuçlanmasını beklemek gerekmez. Delil toplamak zorunda kalmadan, aynı gün içinde harekete geçmek mümkündür.

Aile içi şiddet 6284 sayılı Kanun’a göre nasıl tanımlanır?

6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun, şiddeti tek bir biçimle sınırlamaz. Fiziksel, cinsel, psikolojik ve ekonomik şiddetin yanı sıra ısrarlı takip de kanun kapsamındadır. Koruma yalnız eşler arasında değil, aynı konutta yaşayan çocuklar, ebeveynler ve diğer aile bireyleri için de geçerlidir.

Ekonomik şiddet genellikle göz ardı edilir, ama kanun eşin çalışmasının engellenmesini, maaşına el konulmasını ya da temel ihtiyaçlar için para verilmemesini de açıkça bu kapsamda sayar. Psikolojik şiddet de aynı şekilde korunur. Sürekli aşağılama, tehdit, izolasyon ve kontrol davranışları fiziksel iz bırakmasa bile kanunun koruma alanına girer. Şiddet mağduru sadece kadın değildir, erkek, çocuk ve yaşlı aile bireyleri de aynı haklardan yararlanır.

Uzaklaştırma kararı almak için delil şart mı?

Hayır, önleyici tedbir kararı almak için delil ya da belge sunmak zorunlu değildir. Kanunun temel ilkesi, mağdurun beyanının yeterli sayılması ve kararın ivedilikle verilmesidir. Bu düzenleme, şiddetin genellikle kapalı kapılar ardında yaşanması ve kanıt toplamanın çoğu zaman mümkün olmaması gerçeğinden kaynaklanır.

Elbette elde varsa fotoğraf, mesaj kaydı, doktor raporu ya da tanık beyanı süreci güçlendirir. Ancak bunların hiçbiri karar için ön koşul değildir. Başvuru anında sadece şiddete uğrandığının beyan edilmesi yeterlidir. Hakim ya da mülki amir başvuruyu aynı gün değerlendirir ve gerekli görürse kararı derhal verir. Beyanın samimi ve gerçeğe dayalı olması önemlidir. Kasıtlı olarak asılsız başvuru yapmak ayrı bir hukuki sorumluluk doğurabilir, ama bu istisnai durum gerçek mağdurların hızlı başvurusunu engellemez.

Uzaklaştırma kararı nereden ve nasıl istenir?

Uzaklaştırma kararı için en yakın karakola, jandarma karakoluna, Cumhuriyet savcılığına ya da doğrudan aile mahkemesine başvurulabilir. Mesai saatleri dışında da nöbetçi aile mahkemesi hakimi başvuruyu değerlendirir. Başvuru sırasında kimlik bilgileri ve yaşanan olayın kısa bir anlatımı yeterlidir, dilekçe hazırlamak zorunlu değildir.

Karakola gidildiğinde polis, olayı tutanağa geçirir ve durumu nöbetçi hakime ya da savcılığa iletir. Savcılık kendi yetkisi dahilinde koruyucu tedbirlere karar verebilir, ancak konuttan uzaklaştırma gibi önleyici tedbirler için aile mahkemesi hakiminin onayı gerekir. Şehir dışında ya da yanında güvendiği kimse yoksa ŞÖNİM’e (Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi) başvurmak da mümkündür. Bu merkezler barınma, hukuki destek ve psikolojik danışmanlık sağlar.

Hangi tedbir türleri uygulanabilir?

Kanun tek bir tedbir değil, birbirini tamamlayan bir tedbir listesi sunar. En çok bilineni şiddet uygulayanın ortak konuttan uzaklaştırılmasıdır, ancak iletişim yasağı, yaklaşma yasağı, silahların toplanması ve gizlilik kararı da aynı başvuruyla istenebilir. Mağdur, ihtiyaç duyulan tedbirlerin birden fazlasını tek dilekçede talep edebilir.

Bir başvuruda genellikle şu tedbirlerden birkaçı bir arada istenir.

• Şiddet uygulayanın ortak konuttan uzaklaştırılması
• Mağdura ve varsa çocuklara yaklaşma ve iletişim yasağı
• Silah ve benzeri araçların toplanması
• Mağdurun kimlik ve adres bilgilerinin gizlenmesi
• Tedbir nafakası bağlanması

İletişim yasağı, şiddet uygulayanın telefon, mesaj ya da sosyal medya yoluyla mağdura ulaşmasını engeller. Yaklaşma yasağı ise fiziksel mesafe koyar. İş yeri, okul ya da ev gibi belirli yerlere belirli bir mesafe içinde yaklaşılamaz. Gizlilik kararı verildiğinde mağdurun yeni adresi, telefon numarası ve diğer kişisel bilgileri şiddet uygulayana bildirilmez. Gerekli görülürse tedbir nafakası da aynı kararla bağlanabilir, böylece mağdur ekonomik olarak da desteklenir.

Uzaklaştırma kararı ne kadar sürer, uzatılabilir mi?

Önleyici tedbir kararları en fazla altı ay için verilir, ancak bu süre otomatik olarak bitmez. Şiddet riski devam ediyorsa mağdur süre dolmadan uzatma talep edebilir ve hakim gerekçeli bir değerlendirmeyle süreyi yeniden belirler. Bazı durumlarda tedbir, tehlike ortadan kalkana kadar tekrar tekrar uzatılabilir.

Uzatma talebi için yeni bir şiddet olayı yaşanmış olması gerekmez, çünkü devam eden korku ve risk algısı da yeterli bir gerekçedir. Karar süresince taraflar arasında evlilik birliği hukuken sürse bile fiilen ayrı yaşam sağlanmış olur. Bu ayrılık, sonradan açılacak bir boşanma davasında da delil niteliği taşıyabilir. Uzatma talebi de ilk başvuruyla aynı karakol, savcılık ya da mahkeme kanallarından yapılır ve süreci en baştan yeniden işletmek gerekmez.

Karar ihlal edilirse ne olur?

Uzaklaştırma ya da iletişim yasağı kararına uymayan kişi hakkında zorlama hapsi uygulanır. Bu, adli sicile işlenen bir ceza mahkumiyeti değil, kararın gereğini yerine getirmeyi sağlamak için hakimin verdiği idari nitelikte bir tutmadır. İhlal tekrarlandıkça hapis süresi de kademeli olarak uzar.

İhlal şüphesi durumunda mağdur tekrar karakola ya da savcılığa başvurabilir. Ayrıca KADES uygulaması üzerinden anlık ihbar da yapılabilir. Hakim ihlali tespit ettiğinde ayrı bir dava açılmasını beklemeden zorlama hapsine hükmedebilir. Bu yaptırımın amacı cezalandırmak değil, kararın caydırıcılığını korumak ve mağduru güvence altında tutmaktır. İhlale dair mesaj, arama kaydı ya da görgü tanığı bilgisini not almak, sonraki başvuruyu hızlandırır.

Şiddet, boşanma davasını nasıl etkiler?

Aile içi şiddet, Türk Medeni Kanunu’nun evlilik birliğinin sarsılması hükmüne dayanan bir boşanma davasında güçlü bir kusur delili sayılır. Şiddet uygulayan taraf kusurlu kabul edilir ve bu durum hem maddi ve manevi tazminat talebini hem de velayet kararını doğrudan etkiler. Uzaklaştırma kararının varlığı bile mahkemede önemli bir gösterge kabul edilir.

Mahkeme, şiddetin türünü ve süresini değerlendirerek kusurlu tarafın daha az mal payına ya da daha yüksek tazminata mahkum edilmesine karar verebilir. Velayet belirlenirken de çocuğun güvenliği önceliklidir. Şiddete tanık olmuş ya da maruz kalmış çocuk için velayetin şiddet uygulamayan ebeveyne verilmesi genel eğilimdir. Şiddet iddiası olan davalar çoğunlukla çekişmeli boşanma sürecinde görülür, çünkü taraflar arasında anlaşma zemini kalmamış olur.

Acil durumda hangi kurumlara başvurulur?

Tehlike anında 155 Polis İmdat ya da 156 Jandarma İmdat hattı aranarak anında müdahale istenebilir. KADES uygulaması, İçişleri Bakanlığı tarafından geliştirilen ücretsiz bir mobil uygulamadır ve tek dokunuşla en yakın polis ekibini konuma yönlendirir. ŞÖNİM’ler ise haftanın her günü açık olup barınma ve danışmanlık desteği de sağlar.

Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri il merkezlerinde bulunur ve doğrudan başvuru kabul eder. Randevu ya da yönlendirme şart değildir. Kadın ve çocuklar için gerekirse geçici barınma imkanı da bu merkezler üzerinden sağlanmaktadır. Uzun vadede güvenli bir hayat kurmak için hukuki, psikolojik ve sosyal destek genellikle birlikte yürütülür, ama tek başına uzaklaştırma kararı yeterli değildir, bir avukata danışarak boşanma ve tazminat sürecini de planlamak sürecin bütününü güçlendirir.