WhatsApp Yazışmaları Boşanma Davasında Delil Sayılır Mı?

Boşanma davası açmayı düşünen ya da sürecin içinde olan pek çok kişi, elindeki WhatsApp yazışmalarını mahkemeye sunup sunamayacağını merak eder. Sorunun yanıtı yazışmanın içeriğinden çok, o yazışmaya nasıl ulaşıldığına bağlıdır. Karşı tarafın telefonuna izinsiz girilerek alınan bir mesaj ile kişinin kendi hesabına gelen bir mesaj hukuken aynı kefeye konmaz. WhatsApp yazışmaları boşanma davasında delil olarak değerlendirilirken mahkeme önce bu ayrımı yapar, sonra içeriğe bakar.

WhatsApp Yazışmaları Boşanma Davasında Delil Sayılır Mı?

Kısa yanıt, evet sayılabilir ama koşulsuz değil. Mahkeme, yazışmanın hukuka uygun şekilde elde edilip edilmediğine bakar ve bu koşul sağlanmazsa içerik ne kadar çarpıcı olursa olsun dosyaya delil olarak giremez. WhatsApp yazışmaları boşanma davasında delil olarak kabul edilmesi için önce elde ediliş biçiminin, sonra içeriğin hukuka uygun olması gerekir.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 189. maddesi, hukuka aykırı olarak elde edilmiş delillerin bir vakıanın ispatında dikkate alınamayacağını düzenler. Bu kural yalnız ceza yargılamasına değil, boşanma davası gibi hukuk davalarına da uygulanmaktadır. Hakim, dosyaya sunulan yazışmayı kabul etmeden önce bu yazışmanın nasıl elde edildiğini sorgular.

Uygulamada asıl belirleyici olan, yazışmayı sunan tarafın o mesajlaşmanın bir parçası olup olmadığıdır. Kişi kendi telefonuna gelen bir mesajı sunuyorsa bu genellikle kendi verisine erişim sayılır ve hukuka aykırılık tartışması daha az gündeme gelir. Karşı tarafın telefonuna, bilgisayarına ya da bulut yedeğine şifre kırarak veya gizlice girerek ulaşılan bir yazışma ise elde ediliş biçimi nedeniyle reddedilme riski taşır. Bu ayrım, aşağıdaki başlıklarda ayrıntılı biçimde ele alınmaktadır.

Rızası Olmadan Alınan Yazışma Hukuka Uygun Mudur?

Genel kural hayır yönündedir. Bir kişinin rızası veya bilgisi dışında telefonuna girilerek özel yazışmalarının kopyalanması, Anayasa’nın özel hayatın gizliliğini ve haberleşme hürriyetini güvence altına alan hükümleriyle çelişir ve bu şekilde elde edilen yazışma kural olarak hukuka aykırı delil sayılır. Kimin ne şekilde eriştiği, mahkemenin bakacağı ilk noktadır.

Anayasa m. 20 özel hayatın gizliliğini, m. 22 ise haberleşmenin gizliliğini korur. Bu iki hüküm birlikte okunduğunda, bir kişinin rızası dışında mesajlaşmasının ele geçirilmesi temel bir hakkın ihlali olarak değerlendirilir. Türk Ceza Kanunu da bu ihlali cezai yönden karşılıksız bırakmaz, haberleşmenin gizliliğini ihlal ve verileri hukuka aykırı olarak ele geçirme fiilleri suç olarak düzenlenmiştir.

Rıza kavramı burada dar yorumlanır. Eşin telefonunun kilidini bilmek ya da eskiden birlikte kullanılmış bir hesabın şifresine sahip olmak, o hesaba şu anda girme izni anlamına gelmez. Taraflardan biri ayrılık sürecine girdiğinde diğerinin hesabına erişim hakkı da fiilen sona ermiş sayılır. Bu noktadan sonra yapılan her erişim, rıza yokluğu nedeniyle hukuka aykırı kabul edilme ihtimali taşımaktadır.

Hukuka Aykırı Delil Ne Anlama Gelir?

Hukuka aykırı delil, elde ediliş sürecinde bir hakkın ihlal edildiği delildir ve bu ihlal, delilin içeriği ne kadar doğru olursa olsun sonucu değiştirmez. Mahkeme böyle bir delili dosyadan çıkarır ve kararını kalan delillere göre verir. Bu kural, boşanma davasında delil olarak sunulan her belge için aynı şekilde işler.

Bu ilkenin arkasındaki mantık, davanın sonucunu doğru bulmakla süreci adil yürütmek arasında bir denge kurmaktır. Bir yazışma gerçek olsa bile, o yazışmaya ulaşmak için başka bir hakkın çiğnenmesine göz yumulursa hukuk sistemi kendi kurallarını kendi eliyle bozmuş olur.

Hukuka aykırılık yalnız hacklemek ya da şifre kırmakla sınırlı değildir. Gizlice yüklenen bir takip yazılımıyla mesajları uzaktan izlemek, kişinin haberi olmadan telefonuna erişim sağlayan bir uygulama kurmak ya da başkasının hesabına başka bir cihazdan giriş yapmak da aynı kapsamda değerlendirilir. Buna karşılık karşı tarafın kendi isteğiyle gönderdiği bir mesajı ya da herkese açık bir sosyal medya paylaşımını dosyaya sunmak hukuka aykırılık oluşturmaz, çünkü burada gizliliği ihlal edilen bir hesap ya da cihaz yoktur.

Kendi Telefonuna Gelen Mesajı Sunmak Karşı Tarafın Hesabına Girmekle Aynı Şey Midir?

Hayır, ikisi hukuken farklı işlemlerdir. Kişinin kendi WhatsApp hesabında duran, kendisine gönderilmiş bir mesajı mahkemeye sunması kendi verisine erişim olduğu için hukuka aykırı elde etme tartışmasının dışında kalır. Buna karşılık karşı tarafın hesabına, izni olmadan, üçüncü bir cihazdan girip mesaj kopyalamak bambaşka bir hukuki zemine oturur.

Bir kişinin kendisine gelen mesajı sunması, o mesajın muhatabı olduğu için mümkündür. Örneğin eşin kendisine attığı tehdit içerikli bir mesajı ya da hakaret içeren bir yazışmayı kendi telefonundan mahkemeye ibraz etmesi, başka bir hesaba girmeyi gerektirmez ve bu nedenle genellikle hukuka aykırı sayılmaz.

Sorun, kişinin kendi hesabında olmayan bir yazışmayı elde etmeye çalıştığında başlar. Eşin ayrı bir telefonundaki, ayrı bir WhatsApp Web oturumundaki ya da bulut yedeğindeki mesajlara şifre denemesi, tahmin etmesi ya da teknik bir açık kullanması, o mesajın muhatabı olmayan bir kişinin başkasının özel alanına girmesi anlamına gelir. Mahkemeler bu iki durumu ayırırken genellikle yazışmayı sunan kişinin o konuşmanın tarafı olup olmadığına bakar. Konuşmanın tarafıysa sunum kolaylaşır, değilse delilin kabulü tartışmalı hale gelir.

Ortak Kullanılan Telefon veya Bilgisayardan Alınan Yazışmalar Farklı mı Değerlendirilir?

Kısmen evet. Eşlerin birlikte kullandığı bir bilgisayar ya da tablet üzerinden, ayrı bir şifre kırma işlemi yapılmadan görülen bir yazışma, tamamen kapalı ve kişisel bir hesaba gizlice girmekten farklı değerlendirilebilir. Ama bu, her davada aynı sonuca varılacağı anlamına gelmez, çünkü hakim yine erişimin niteliğine bakar.

Ortak kullanılan bir cihazda, giriş yapılmış durumda bırakılmış bir hesabın ekranda görünmesi ile şifre sorup öğrenmek ya da özel bir yazılımla erişim sağlamak arasında fark vardır. Bazı kararlarda mahkemeler, ortak cihazda zaten açık duran bir yazışmanın görülmesini ayrı bir gizlilik ihlali olarak nitelendirmemiştir.

Ancak bu yaklaşım genel bir kural değildir ve dosyadan dosyaya değişmektedir. Cihaz ortak olsa bile hesap kişiye özelse, o hesaba ait şifrenin ayrıca kırılması ya da parola sıfırlanarak girilmesi yine hukuka aykırılık oluşturabilir. Hakim burada cihazın ortaklığından çok, hesabın ve mesajlaşmanın kime ait olduğuna, erişimin nasıl sağlandığına bakar. Bu ayrım göz önünde bulundurulmalıdır, çünkü ortak cihaz savunması tek başına bir güvence oluşturmaz.

Yargıtay’ın WhatsApp Yazışmalarına Yaklaşımı Nasıldır?

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin yerleşik yaklaşımı, hukuka aykırı yollarla elde edilen yazışmaların kural olarak delil olarak kabul edilmemesi yönündedir. Daire, WhatsApp yazışmaları boşanma davasında delil olarak sunulduğunda önce bu yazışmaya nasıl ulaşıldığını, sonra içeriğin kusur değerlendirmesine katkısını ayrı ayrı inceler.

Dairenin kararlarında tekrarlanan vurgu, kişilik haklarının korunması ile maddi gerçeğin ortaya çıkarılması arasındaki dengedir. Bir yazışma ne kadar çarpıcı bir kusur delili gibi görünürse görünsün, elde ediliş biçimi hukuka aykırıysa mahkeme bu delili göz ardı edebilir ve kararını dosyadaki diğer delillere dayandırır.

Bu yaklaşımın istisnası, tarafın kendi hesabındaki, kendisine gönderilmiş mesajları sunduğu durumlardır. Böyle bir sunumda kişilik hakkı ihlali iddiası zayıf kalır, çünkü yazışmayı sunan kişi zaten o konuşmanın tarafıdır. Yargıtay’ın bu konudaki tutumu zamanla değişmemektedir, ama her dosyanın kendi somut olgularına göre değerlendirildiği, tek bir mekanik kuralın tüm dosyalara uygulanmadığı da kararlardan anlaşılmaktadır.

Ekran Görüntüsü Tek Başına Yeterli Bir Delil midir?

Çoğu zaman yeterli görülmez. Ekran görüntüsü kolayca değiştirilebilir bir belge olduğu için mahkeme, yazışmanın gerçekliğinden şüphe duyulduğunda orijinal cihazın incelenmesini ya da bilirkişi raporu alınmasını isteyebilir. Bu nedenle yalnız bir fotoğraf ya da kopyala yapıştır metin sunmak, karşı taraf içeriğe itiraz ettiğinde yetersiz kalabilir.

Dijital delilin güvenilirliği için mahkemenin aradığı unsur, mesajın orijinal haliyle değiştirilmeden dosyaya girmesidir. Bu amaçla WhatsApp’ın kendi yedekleme özelliği üzerinden alınan dışa aktarım, telefonun bizzat incelenmesi ya da adli bilişim uzmanı tarafından ihtiyaç duyulan bir bilirkişi raporu, sade bir ekran görüntüsünden daha güçlü bir delil oluşturmaktadır.

Aşağıdaki unsurlar, bir yazışma delilinin mahkemede daha güçlü kabul edilmesine katkı sağlar.

• Mesajların tarih ve saat bilgisiyle birlikte görünmesi
• Konuşmanın kesintisiz akışının, yalnız tek bir mesajın değil bağlamın da yansıtılması
• Mümkünse orijinal cihazın duruşmada incelenmeye hazır tutulması
• Karşı tarafın içeriğe itiraz etmesi halinde bilirkişi incelemesine açık olunması

Bu unsurlar tek başına delilin hukuka uygun elde edildiği anlamına gelmez, yalnız içeriğin gerçekliğini güçlendirir.

Sosyal Medya Yazışmaları Aldatma Davasında Nasıl Kullanılır?

Instagram, Facebook Messenger ya da benzeri platformlardaki özel mesajlar da WhatsApp yazışmalarıyla aynı ilkeye tabidir. Aldatma iddiasını desteklemek için sunulan bir sosyal medya yazışması, hukuka uygun elde edilmişse kusur değerlendirmesinde dikkate alınabilir. Elde ediliş biçimi hukuka aykırıysa ise, iddianın gerçekliği tartışmasız olsa dahi yazışma dosyadan çıkarılabilir.

Aldatma sebebiyle boşanma davasında deliller genellikle yazışma, fotoğraf, tanık beyanı ve bazen otel ya da seyahat kayıtları gibi birden çok kaynaktan oluşur. WhatsApp veya sosyal medya yazışmaları bu delil bütününün yalnız bir parçasıdır ve tek başına yeterli görülmeyebilir.

Kusur belirlemesinde hakim, sunulan yazışmanın içeriği kadar bütün dosyayı birlikte değerlendirir. Hukuka aykırı elde edilmiş bir yazışma dışlansa bile, aynı iddiayı destekleyen başka bir delil dosyada varsa dava sonucu değişmeyebilir. Bu yüzden tek bir mesaj ekran görüntüsüne bel bağlamak yerine, uzun vadede ellerindeki diğer delilleri de bir arada toplamak tarafın dosyasını daha güçlü bir zemine oturtur.

Mahkemeye Yazışma Delili Sunarken Nelere Dikkat Edilmeli?

Yazışmayı dosyaya sunmadan önce elde ediliş biçiminin hukuka uygun olduğundan emin olunmalı ve mümkünse bu delil, çekişmeli boşanma sürecindeki diğer delillerle birlikte bir bütün olarak sunulmalıdır. Tek bir yazışmaya dayanmak yerine tanık beyanı gibi tamamlayıcı delillerle desteklemek dosyanın ikna gücünü artırır.

Yazışmanın nasıl elde edildiği dava dilekçesinde ya da delil listesinde açıkça belirtilmelidir. Hakimin ilk sorusu genellikle bu olduğundan, elde ediliş sürecini gizlemek ya da belirsiz bırakmak delilin güvenilirliğine zarar verir.

Yazışma tek başına sunulduğunda ikna gücü sınırlı kalabilir. Çekişmeli boşanmada tanık beyanının nasıl değerlendirildiğini bilmek, yazışma delilini tanık beyanıyla birlikte nasıl güçlendirebileceğini görmek açısından yararlıdır. Taraf, yazışmanın yanına o dönemi doğrulayabilecek bir tanık ya da destekleyici bir belge eklerse dosya tek bir delile bağımlı kalmaktan çıkar.

Son olarak, yazışmanın içeriği kadar zamanlaması da önemlidir. Boşanma davası açıldıktan çok sonra ortaya çıkan ya da tarihi belirsiz bir yazışma, mahkemenin ek açıklama istemesine yol açabilir. Yazışmanın hangi tarihte, hangi bağlamda gönderildiğinin net biçimde ortaya konması delilin dosyada ağırlık kazanmasına katkı sağlamaktadır.