Afyonkarahisar Anlaşmalı - Çekişmeli Boşanma Avukatı

Boşanma, evlilik birliğinin mahkeme kararıyla sona erdirilmesidir ve Türk hukukunda iki farklı yoldan ilerleyebilir. Taraflar mal paylaşımı, nafaka ve varsa çocukların velayeti konusunda anlaşmışsa dava anlaşmalı boşanma olarak açılır. Hazırlanan protokol hâkim onayından geçer ve süreç genellikle tek duruşmada sonuçlanır. Taraflar bu konularda uzlaşamıyorsa dava çekişmeli boşanma yoluyla ilerler. Mahkeme delilleri ve tanıkları dinler, gerekirse bilirkişi incelemesi yaptırır, süreç birkaç duruşmaya yayılabilir. Hangi yolun izleneceği, dava açılmadan önce netleştirilmesi gereken ilk sorudur, çünkü bu tercih hem sürenin hem de mahkemeye sunulacak belgelerin kapsamını belirler.

Afyonkarahisar’da boşanma davası, eşlerden birinin yerleşim yerinde ya da son altı ay birlikte oturdukları yerde açılır. Merkezde Afyonkarahisar Adliyesi’ndeki aile mahkemesi davaya bakar. Sandıklı, Bolvadin, Dinar ve Emirdağ gibi ilçelerde ise genelde ayrı bir aile mahkemesi bulunmaz, asliye hukuk mahkemesi bu davalara aile mahkemesi sıfatıyla bakar.

Afyonkarahisar’da yetkili mahkeme nasıl belirlenir?

TMK m. 168 uyarınca boşanma davasında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri ya da davadan önceki son altı ay içinde eşlerin birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Davacı bu iki seçenekten birini kullanabilir. İkisi de aynı anda geçerliyse dilekçeyi hangi adliyeye sunacağına davacı karar verir.

Afyonkarahisar merkezde ikamet eden çiftlerde dava Afyonkarahisar Adliyesi’ne, Sandıklı, Bolvadin, Dinar veya Emirdağ’da ikamet edenlerde ise ilgili ilçe adliyesine açılır. Evlilik boyunca birden fazla yerde oturulmuşsa son altı aylık ortak ikamet esas alınır. Bu yüzden ikamet kaydının (adres kayıt sistemi) güncel olması önemlidir, çünkü eşlerden biri mermer ocağı ya da termal tesis gibi mevsimlik iş nedeniyle merkez ile ilçe arasında sık taşınmışsa, hangi adresin esas alınacağı ihtilaf konusu olabilir.

İlçe adliyelerinde ayrı bir aile mahkemesi kurulmadığı durumlarda, genel görevli mahkeme olan asliye hukuk mahkemesi, aile mahkemesinin görev ve yetkileriyle davaya bakar. Mahkemenin adı değişmez, yalnızca aile mahkemesi sıfatıyla karar verir. Bu ayrım dava dilekçesinin hangi adliyeye sunulacağını belirlediği için önceden netleştirilmesi gerekir. Adliye yapısı özetle şu şekildedir.

• Afyonkarahisar merkezinde Afyonkarahisar Adliyesi’nde aile mahkemesi bakar.
• Sandıklı’da asliye hukuk mahkemesi, aile mahkemesi sıfatıyla bakar.
• Bolvadin’de asliye hukuk mahkemesi, aile mahkemesi sıfatıyla bakar.
• Dinar’da asliye hukuk mahkemesi, aile mahkemesi sıfatıyla bakar.
• Emirdağ’da asliye hukuk mahkemesi, aile mahkemesi sıfatıyla bakar.

Bu liste değişebilir, çünkü yeni mahkeme kurulması veya iş yükünün artması hâlinde bir ilçeye ayrı aile mahkemesi atanabilir. Dava açmadan önce dilekçenin sunulacağı adliyenin güncel durumu adliye kaleminden teyit edilmelidir. Merkez ile ilçeler arasında mesafe kısa sayılmaz. Dinar ya da Emirdağ’dan Afyonkarahisar merkeze her duruşma için gidip gelmek yerine, dava kendi yerleşim ilçesinin adliyesinde açılırsa hem yol hem zaman kaybı önlenir.

Afyonkarahisar’da boşanma davası adım adım nasıl işler?

Süreç, dava dilekçesinin yetkili adliyeye sunulmasıyla başlar. Dilekçe, boşanma talebinin dayanağını (anlaşmalı ya da çekişmeli) ve varsa nafaka, velayet, tazminat taleplerini içerir. Dilekçe kaydedildikten sonra mahkeme, diğer eşe tebligat çıkarır. Tebligat adresi yurt dışındaysa bu aşama uzayabilir, çünkü yazışma konsolosluk kanalıyla yapılır.

Ön inceleme duruşmasında taraflar ve varsa vekilleri dinlenir, dava şartları ve deliller gözden geçirilir. Çekişmeli davalarda bu aşamayı tanık dinleme ve bilirkişi incelemesi (mal paylaşımı veya şirket payı değerlemesi gerekiyorsa) izler. Çocuklu ailelerde velayet talebi varsa Afyonkarahisar Adliyesi bünyesindeki Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğü uzmanları sosyal inceleme yaparak mahkemeye rapor sunar. Bu rapor velayet kararında dikkate alınan unsurlardan biridir.

Karar verildikten sonra taraflardan biri istinaf yoluna başvurmazsa ya da istinaf süreci tamamlanırsa karar kesinleşir ve nüfus müdürlüğüne bildirilir. Anlaşmalı boşanmada bu adımlar genelde tek duruşmada tamamlanır, çünkü taraflar mal paylaşımı, nafaka ve velayet konusunda önceden anlaşmış ve protokolü mahkemeye sunmuştur. Çekişmeli davada ise bilirkişi süreci ve tanık aşaması dosyayı birkaç duruşmaya yayabilir. İlçe adliyelerinde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla baktığı için aynı usul kuralları geçerlidir, süreç merkezdekinden farklı işlemez.

Afyonkarahisar’da anlaşmalı boşanma protokolü nelere dikkat etmeli?

Anlaşmalı boşanmada taraflar mal paylaşımı, nafaka ve varsa çocukların velayeti konusunda bir protokol hazırlayıp mahkemeye sunar. Hâkim protokolü ve tarafların duruşmadaki beyanını birlikte değerlendirir. Afyonkarahisar’da mermer işletmesi veya tarımsal gelire dayalı ailelerde nafaka miktarı belirlenirken mevsimsel gelir dalgalanması göz önünde bulundurulmalıdır. Sabit aylık nafaka yerine yıllık ortalama gelire göre bir hesaplama tercih edilebilir.

Aile şirketindeki pay protokole dahil edilecekse, payın değerinin nasıl belirlendiği ve ödemenin hangi biçimde yapılacağı (nakit, taksit ya da mal devri) protokolde açıkça yazılmalıdır, aksi hâlde protokol sonradan yeniden yorum ihtilafına açık kalır. Termal turizm işletmesindeki fiili emeğin karşılığı gibi resmi kayda geçmemiş katkılar da protokolde ayrıca ele alınmazsa, boşanma kesinleştikten sonra bu konuda mal paylaşımı davası açmak gerekebilir.

Protokolde tarla, hayvan varlığı ya da mermer ocağı payı gibi kalemler ayrı ayrı sayılmadan yalnızca “mallar paylaşılmıştır” gibi genel bir ifadeyle geçiştirilirse, hangi malın protokole dahil edildiği sonradan tartışmalı hâle gelebilir. Bu yüzden her kalemin ayrı satırda, hangi eşe kaldığı ve karşılığında ne ödeneceği belirtilerek yazılması önerilir. Taslak protokol imzalanmadan önce avukata gösterilmesi, ileride açılacak yeni bir davanın önüne geçer.

Mermer sanayii ve aile şirketindeki pay boşanmada nasıl değerlendirilir?

Afyonkarahisar ekonomisinin önemli bir bölümü mermer ocakçılığı ve işletmeciliği ile termal turizm işletmelerine dayanır. Bu sektörlerde aile şirketi veya esnaf işletmesi biçiminde kurulmuş ortaklıklar sık görülür. Böyle bir işletmedeki hisse, evlilik süresince edinilmişse edinilmiş mal sayılır ve mal rejiminin tasfiyesinde katılma alacağı hesabına girer. Evlilik öncesinden gelen veya miras yoluyla edinilen pay ise kişisel mal kabul edilir.

Şirket payının güncel değerinin belirlenmesi, çoğunlukla bilirkişi incelemesi gerektiren teknik bir konudur. Mermer ocağı işletme ruhsatı, makine parkı ve stok değeri gibi kalemler aile bireyleri arasında iç içe geçmiş olabileceğinden, hangi payın kime ait sayılacağı somut belgeyle netleştirilmelidir. Payın bölünmesi zorunlu değildir, genelde diğer eşe değer üzerinden nakit ödeme yapılmasına hükmedilir.

Esnaf işletmesinde de benzer bir ayrım geçerlidir. İşletme evlilikten önce kurulmuşsa sermayesi kişisel mal sayılır, evlilik içinde büyüyen kısmı ise edinilmiş mal hesabına girer. Bu ayrımı netleştirmek için işletme defterleri, vergi kayıtları ve ortaklık sözleşmesi gibi belgeler dosyaya sunulur. Payın kime kayıtlı olduğu tek başına belirleyici değildir. Şirket hisseleri genelde aile büyükleri, kardeşler ve eşler arasında bölüşülmüş biçimde kurulduğundan, evlilik dışı ortakların payları paylaşım dışında kalır, yalnız eşe ait pay hesaba girer. Bu tür değerlemeler dosyadan dosyaya farklılaştığı için mal paylaşımı sürecinde avukata danışmak, hak kaybını önler.

Termal turizm işletmeciliğinde ortaklık boşanmada nasıl paylaşılır?

Sandıklı ve çevresindeki kaplıca bölgeleri, Afyonkarahisar’ın termal turizm ekonomisinin merkezidir. Buradaki otel, pansiyon ve kaplıca işletmelerinin önemli bir kısmı aile işletmesi olarak yürütülür. Eşlerden birinin işletmede resmi ortak olarak görünmemesi ama fiilen resepsiyon, muhasebe veya işletme yönetiminde çalışması sık rastlanan bir durumdur. Bu emeğin boşanmada nasıl karşılık bulacağı, resmi kayıtların dışında kalan bir konu olduğu için temkinli değerlendirilmelidir.

Resmiyette işletme tek eş üzerine kayıtlıysa, diğer eşin katkısı doğrudan ortaklık payı doğurmaz. Ancak evlilik süresince işletmenin değerindeki artışa katkı sağlandığı ispatlanabilirse, denkleştirme ya da katılma alacağı hesabına yansıyabilir. Bu ispat genelde banka hesap hareketleri, işletmeye yapılan ödemeler veya tanık beyanı gibi somut delillere dayanır. Salt “birlikte çalıştık” iddiası tek başına yeterli görülmeyebilir. Turizm sezonuna bağlı gelir dalgalanması da işletme değerlemesini etkileyen bir unsurdur, bu yüzden bilirkişi incelemesinde birden fazla sezonun geliri dikkate alınır. Kayıt dışı ortaklıklarda ispat yükü genelde iddiayı ileri süren eştedir. Bu da delillerin baştan toplanmasını daha da önemli kılar.

Emirdağ ve çevresinden yurt dışına yerleşen ailelerde boşanma nasıl işler?

Emirdağ ve çevre ilçelerden özellikle Almanya, Fransa ve Belçika gibi ülkelere uzun süredir devam eden bir göç geleneği vardır. Bu ailelerde boşanma çoğu zaman yurt dışında başlar. Yurt dışındaki bir mahkemenin verdiği boşanma kararı, Türkiye’deki nüfus kayıtlarına kendiliğinden işlenmez. Kararın Türkiye’de geçerli sayılması için tanıma ya da tenfiz davası açılması şarttır.

Bu dava, tarafın Türkiye’deki yerleşim yerine bağlı yetkili aile mahkemesinde görülür. Afyonkarahisar’a bağlı bir adreste ikamet kaydı varsa dava buradaki adliyede açılır. Taraflardan biri hâlâ Emirdağ’da ya da Afyonkarahisar merkezde ikamet ediyor, diğeri yurt dışında yaşıyorsa, dava genelde Türkiye’deki tarafın yerleşim yerinde açılır. Dilekçeye yabancı mahkeme kararının o ülkede kesinleştiğini gösteren belge, kararın onaylı tercümesi ve apostil şerhi eklenir.

Tanıma ve tenfiz davası açılmadan kişi Türkiye nüfus kayıtlarında evli görünmeye devam eder, bu da yeniden evlenme veya miras gibi işlemlerde sorun çıkarır. Sürecin tamamı, konsolosluktan ya da yurt dışı noterinden apostilli vekâletname çıkarılarak Türkiye’ye gelmeden yürütülebilir. Vekil dosyayı takip eder, taraf yalnız duruşmaya çağrılması hâlinde bilgilendirilir.

Boşanmanın kendisi Türkiye’de görülecekse ve taraflar anlaşmışsa süreç anlaşmalı boşanma yoluyla, anlaşamıyorlarsa çekişmeli boşanma yoluyla ilerler. Her iki yol da vekâletle yürütülebilir, ancak anlaşmalı boşanmada TMK m. 166/3 gereği taraf protokolün onaylandığı tek duruşma için bizzat hazır bulunmalıdır. Çocuklu ailelerde velayet ve nafaka talepleri de aynı vekâletle, Türkiye’ye gelmeden takip edilebilir.

Tarla, bağ-bahçe ve hayvan varlığı boşanmada paylaşıma girer mi?

Afyonkarahisar’ın kırsal kesiminde tarımsal arazi ve hayvancılık aile ekonomisinin önemli bir parçasıdır. Bu varlıkların boşanmada nasıl değerlendirileceği sık sorulan bir konudur. Evlilik süresince satın alınan tarla, bağ-bahçe ve hayvan varlığı edinilmiş mal sayılır, mal rejiminin tasfiyesinde diğer eşin katılma alacağı hesabına girer. Ailelerden miras yoluyla kalan arazi ise kişisel mal kabul edilir ve paylaşım dışında tutulur.

Tapu ya da ruhsat kaydı kimin üzerinde olursa olsun, malın edinildiği tarih ve kaynak belirleyicidir. Bu yüzden tarla veya hayvan alımlarının hangi gelirle yapıldığının belgelenmesi ihtiyaç duyulan bir hazırlıktır. Kırsal ailelerde arazinin resmi olarak paylaşılmamış, kuşaktan kuşağa fiilen kullanılan aile toprağı olması da sık görülür. Bu durumda tapu kaydının kimin üzerinde olduğu ile fiilen kimin işlettiği ayrı sorular olarak ele alınmalıdır, çünkü mal rejimi hesabı tapu kaydını esas alır.

Hayvan varlığı gibi değeri zamanla değişen kalemlerde güncel değer tasfiye anına göre hesaplanır. Sürü büyüklüğü mevsime göre değiştiğinden, değerleme genelde dava tarihine en yakın duruma göre yapılır. Hayvancılık işletme kaydı bir eş üzerine yapılmış olsa da, sürünün evlilik süresince ortak emekle büyütüldüğü gösterilebiliyorsa bu durum katılma alacağı hesabında dikkate alınabilir. Uyuşmazlık büyükse dosyaya özel inceleme için avukata danışmak gerekir.

Afyonkarahisar’da boşanma sürecinin hangi mahkemede görüleceği ikamet yerine, mal paylaşımının kapsamı ise malın edinim tarihine ve kaynağına göre değişir. Mermer sanayiindeki şirket payı, termal turizm işletmesindeki ortaklık ya da kırsaldaki tarla ve hayvan varlığı, hepsi aynı edinilmiş mal-kişisel mal ayrımına tabidir. Farklı olan yalnızca değerlemenin hangi belgeye dayandığıdır. Gurbetçi ailelerde ayrıca yurt dışı kararın tanınması adımı sürece eklenir. Somut durum dosyadan dosyaya farklılaştığı için bir avukata danışmak, hak kaybını önlemek açısından önemlidir.